Archiefwet 2026: grip op digitale informatie, websites en duurzame toegankelijkheid
Maak archivering onderdeel van je digitale beheer
Overheidsinformatie moet vindbaar, betrouwbaar, leesbaar en toegankelijk blijven. Niet alleen vandaag, maar ook over jaren. Dat geldt voor documenten, besluiten en dossiers, maar net zo goed voor digitale informatie zoals websites, webpagina’s, apps, e-mails, chatberichten, videobeelden en sociale media. Rijksoverheid benadrukt dat de nieuwe Archiefwet beter aansluit op deze digitale werkelijkheid en dat digitale informatie vanaf het ontstaan goed beheerd moet worden.
Voor veel organisaties is dat een uitdaging. Digitale kanalen veranderen continu. Websites worden vernieuwd, pagina’s verdwijnen, domeinen raken buiten beeld, content wordt aangepast en verantwoordelijkheden zijn niet altijd duidelijk. Daardoor wordt archiveren al snel iets wat achteraf geregeld moet worden, terwijl de Archiefwet juist vraagt om duurzame toegankelijkheid vanaf het begin.
Cilde helpt organisaties om de Archiefwet praktisch te vertalen naar grip op hun digitale portefeuille: inzicht, eigenaarschap, werkafspraken, monitoring en structurele borging.
Wat is de archiefwet
De Archiefwet regelt hoe overheidsorganisaties hun informatie moeten beheren, bewaren, vernietigen en toegankelijk houden. Archiveren is daarbij meer dan alleen informatie opslaan. Het gaat om het duurzaam toegankelijk maken en houden van informatie, zodat deze bruikbaar blijft voor burgers, journalisten, onderzoekers, bestuurders en de overheid zelf.
Het Nationaal Archief vat de kern helder samen: de Archiefwet verplicht elke overheidsorganisatie om informatie duurzaam toegankelijk te maken en te houden, en informatie te vernietigen wanneer de bewaartermijn is verlopen. Ook bepaalt de wet onder meer welke informatie gearchiveerd moet worden, wie verantwoordelijk is, hoe lang informatie bewaard wordt en wanneer informatie wordt overgebracht naar een archiefinstelling.
Actuele status: Archiefwet 1995 en Archiefwet 2026
De huidige Archiefwet 1995 is nog van toepassing totdat de nieuwe wet in werking treedt. De nieuwe Archiefwet 2026 is bedoeld om de regels te moderniseren en beter aan te sluiten op digitaal informatiebeheer. De wet is op 12 mei 2026 door de Eerste Kamer als hamerstuk afgedaan en is gepubliceerd als wet van 13 mei 2026 tot intrekking van de Archiefwet 1995 en vervanging door een nieuwe Archiefwet.
Volgens Rijksoverheid treedt de nieuwe Archiefwet op 1 januari 2027 in werking. Een belangrijke wijziging is dat overheden belangrijke informatie voortaan in principe na 10 jaar in plaats van 20 jaar moeten overbrengen naar een archiefdienst.
Voor organisaties betekent dit dat informatiebeheer, digitale archivering en webarchivering nu al goed georganiseerd moeten worden. Wie pas bij vervanging, migratie of uitfasering nadenkt over archivering, loopt het risico dat informatie, context of bewijsvoering al verloren is gegaan.
Waarom is de Archiefwet relevant voor websites en digitale kanalen?
De Archiefwet noemt websites niet altijd expliciet, maar de verplichting gaat over alle informatie die een overheidsorganisatie ontvangt of maakt bij het uitvoeren van haar taken, ongeacht de vorm. Daar vallen websites dus ook onder. Open Overheid benadrukt dat vorige versies van webpagina’s vaak niet meer beschikbaar zijn zodra een pagina wijzigt of wordt verwijderd; websitearchivering moet daarom een doorgaand proces zijn dat al bij de ontwikkeling van een website wordt ingericht.
Dat maakt de Archiefwet direct relevant voor:
- websites en subsites;
- campagnewebsites;
- webapplicaties en portalen;
- online formulieren en transactiediensten;
- publicaties, nieuwsberichten en beleidsinformatie;
- domeinen en microsites;
- content die wordt gewijzigd, verwijderd of vervangen;
- metadata, context en publicatiegeschiedenis.
Voor Cilde is dit precies het punt waar normering, governance en digitale uitvoering samenkomen. Archivering is geen losse verplichting van het archiefteam, maar onderdeel van professioneel lifecyclemanagement van de digitale portefeuille.
Wat verandert er met de Archiefwet 2026?
De Archiefwet 2026 is vooral relevant omdat digitale informatiebeheerprocessen eerder, explicieter en beter aantoonbaar moeten worden ingericht.
1. Digitale informatie vanaf creatie beheren
De nieuwe wet sluit beter aan op de praktijk van digitaal informatiebeheer. Rijksoverheid noemt daarbij onder meer e-mails, chatberichten, videobeelden en websites die vanaf het ontstaan duurzaam en toegankelijk moeten worden opgeslagen.
2. Kortere overbrengingstermijn
De termijn voor overbrenging van blijvend te bewaren informatie wordt verkort van 20 naar 10 jaar. In de wettekst staat dat documenten die ouder zijn dan tien jaar en op grond van een selectiebesluit blijvend bewaard moeten worden, worden overgebracht naar de archiefdienst.
3. Meer nadruk op duurzaam toegankelijke informatie
Archiveren wordt steeds sterker verbonden met vindbaarheid, betrouwbaarheid, leesbaarheid, context en bruikbaarheid. De Archiefwet en de WOO benadrukken allebei het belang van duurzame toegankelijkheid en openbaarheid van overheidsinformatie.
4. Meer aandacht voor eigenaarschap en toezicht
De Archiefwet stelt algemene eisen aan het beheer van archiefbescheiden van de overheid en wordt door de Inspectie Overheidsinformatie en Erfgoed gezien als de belangrijkste wet voor de informatievoorziening van de Nederlandse overheid. De Inspectie ziet toe op de toegankelijkheid van overheidsinformatie en op de zorgvuldige omgang met erfgoed.
5. Webarchivering wordt een structureel proces
Websitearchivering is geen eenmalige export aan het einde van de levensduur van een website. Omdat websites voortdurend veranderen, moet webarchivering als doorlopend proces worden ingericht. De Richtlijn archiveren overheidswebsites helpt organisaties bij het opzetten van websitearchivering en wordt in 2026 geactualiseerd.
De uitdaging
De Archiefwet vraagt om meer dan bewaren. Het vraagt om structurele grip op digitale informatie: vanaf creatie tot publicatie, wijziging, archivering, vernietiging of overbrenging.
Cilde helpt je om die opgave praktisch te maken. Met inzicht in je digitale portefeuille, duidelijke eigenaarschap, samenhang tussen normen en monitoring die blijft werken. We helpen om structuur aan te brengen. Niet door de Archiefwet als losse checklist te behandelen, maar door archivering onderdeel te maken van digitale governance en lifecyclemanagement.